Najprostsza różnica dotyczy celu i zakresu. Coaching wspiera pracę nad konkretnym celem i działaniem. Konsultacja psychologiczna pomaga zrozumieć trudność i wybrać właściwą formę pomocy. Psychoterapia jest uporządkowanym procesem leczenia lub pracy nad utrwalonymi problemami psychicznymi i relacyjnymi.
Coaching
Coaching koncentruje się zwykle na przyszłości, decyzjach, zasobach i planowaniu działań. Tematem może być zmiana zawodowa, organizacja pracy, komunikacja, rozwój kompetencji lub realizacja celu.
Coach nie diagnozuje zaburzeń psychicznych, nie prowadzi leczenia i nie powinien przedstawiać działań rozwojowych jako zamiennika psychoterapii. Ważna jest umiejętność rozpoznania granic swojej roli.
Konsultacja psychologiczna
Konsultacja jest spotkaniem lub krótkim cyklem spotkań służących rozpoznaniu sytuacji. Psycholog zbiera informacje, pomaga nazwać trudność i może zaproponować dalsze kroki. Nie każda konsultacja prowadzi do diagnozy albo terapii.
W przypadku dziecka pierwsze spotkanie często odbywa się z rodzicem. W przypadku osoby dorosłej rozmowa dotyczy aktualnego funkcjonowania, objawów, relacji i oczekiwań wobec pomocy.
Psychoterapia
Psychoterapia jest regularnym procesem prowadzonym w określonym podejściu i opartym na uzgodnionych celach. Może dotyczyć objawów, powtarzających się wzorców, relacji, doświadczeń traumatycznych lub problemu uzależnienia.
Warto zapytać osobę prowadzącą o wykształcenie, szkołę psychoterapii, superwizję, zasady poufności oraz sposób omawiania celów i postępów.
Jak wybrać?
Jeżeli trudność dotyczy konkretnego celu, a funkcjonowanie jest stabilne, można rozważyć coaching lub doradztwo. Gdy pojawiają się cierpienie, utrwalone objawy, nawracające trudności albo niepewność co do rodzaju pomocy, bezpieczniejszym pierwszym krokiem jest konsultacja z psychologiem lub innym specjalistą zdrowia psychicznego.
W ostrym kryzysie, przy myślach samobójczych, utracie kontaktu z rzeczywistością lub bezpośrednim zagrożeniu nie należy wybierać coachingu ani oczekiwać na zwykły termin. Potrzebna jest natychmiastowa pomoc pod numerem 112 lub w placówce ratunkowej.
Kompetencje są ważniejsze niż nazwa usługi
Nazwy usług bywają używane niejednoznacznie. Przed rozpoczęciem współpracy warto sprawdzić kwalifikacje konkretnej osoby, zakres odpowiedzialności, zasady współpracy i sposób postępowania, gdy potrzeby wykraczają poza jej kompetencje.